Verzorging van het Noorse Fjordenpaard

De vale vacht van een Noors Fjordenpaard en de beroemde, rechtopstaande tweekleurige manen vragen om een net iets andere verzorgingsaanpak dan bij de meeste rassen: minder gericht op het laten groeien van lang haar, meer op het schoonhouden van een grove vacht, een strak getrimde manen en een aalstreep die scherp afsteekt tegen de vale kleur. Was met een echte reinigende shampoo in plaats van een snelle spoelbeurt, verzorg de staart en eventuele uitgroeiende manenharen tussen de trimbeurten door, en houd de huid onder die dichte vacht in de gaten, waar zweet en modder graag ongemerkt blijven zitten.

Een vacht gemaakt voor de Noorse heuvels

Het Fjordenpaard is een van de oudste en zuiverste rassen die nog algemeen worden gebruikt, en dat is ook te zien. De vacht draagt de oertekening die je zou verwachten van een paard dat weinig is beïnvloed door selectieve kleurfokkerij: een donkere aalstreep die van de kruin tot de staart loopt, soms lichte striping aan de binnenkant van de benen, en een vale basiskleur die varieert van het gangbare bruinvaal via roodvaal tot het lichtere grijs- en witvaal. Niets daarvan is versiering die je erin kunt wassen of borstelen, het is genetisch bepaald en aanwezig, of het paard nu schoon of vies is. Wat verzorging wél kan doen, is de aalstreep scherp laten afsteken tegen de lichaamskleur in plaats van verloren laten gaan in een doffe, door de zon verbleekte of modderige vacht, en dat is eigenlijk het hele spel bij een Fjordenpaard: profilering, geen opsmuk. Het is bovendien een stevig gebouwd paard, compact en sterk in hals en achterhand, en een vacht die zo dicht is op een lichaam van dat formaat kost echt tijd om goed te doen. Een wasbeurt of afborstelbeurt afraffelen verplaatst het vuil alleen maar in plaats van het weg te halen, dus bouw verzorging in de routine in plaats van het als bijzaak te behandelen vlak voor het opzadelen.

Een grove vale vacht wassen zonder de kleur te verliezen

Fjordenpaarden hebben een opvallend dichte, grove vacht vergeleken met een fijner behaard rijpaard, en die dichtheid houdt zowel vuil als shampooresten vast als je de klus afraffelt. Maak het paard eerst grondig nat, echt tot op de huid en niet alleen een spatje aan de oppervlakte, want een zo dikke vacht laat water erop parelen terwijl je eronder een laag vet wast. Werk een shampoo die is gemaakt om echt te reinigen, zoals Revive Shampoo, in secties door de vacht: eerst de achterhand, dan hals en schouders, werkend in de richting van de haargroei met je vingertoppen in plaats van een harde schrobborstel, die de dekharen kan beschadigen waar een grove vacht op vertrouwt om water af te stoten. Spoel langer dan nodig lijkt. Een vale vacht waar nog een spoortje shampoo in achterblijft, droogt op met een licht dof, soms flauw geelachtig waas op plekken waar de kleur juist schoon en gelijkmatig zou moeten ogen, dus blijf spoelen tot het water echt helder wegloopt, niet alleen ietwat helder. Een volwassen paard heeft doorgaans een ruimere hoeveelheid shampoo nodig dan de richtlijn op de fles aangeeft zodra je door zo’n dikke vacht werkt, verdund in een emmer warm water in plaats van onverdund op de vacht gegoten, wat de shampoo gelijkmatiger verspreidt en voorkomt dat je plekken mist op een lichaam van dit formaat.

• Lauw water bij koud weer; een grove vacht koelt langzaam af, maar een nat, koud paard koelt evengoed af
• Was het gezicht en eventuele aftekeningen apart met een schone, milde oplossing
• Schraap overtollig water eraf voordat het blijft staan en de vacht platdrukt
• Loop het paard droog of gebruik een ademende deken in plaats van het vochtig in te dekken

Bij een zo dichte vacht is drogen net zo belangrijk als het wassen zelf, want opgesloten vocht tegen de huid is precies wat het soort huidproblemen uitlokt dat hieronder wordt besproken. Gebruik eerst een zweetmes, met de haargroei mee in plaats van ertegenin, en droog vervolgens met een handdoek de plekken die het langst nat blijven: de singelstreek, de onderdij en overal waar de vacht dubbel zo dik is. Een ademende deken helpt veel meer dan een zwaardere buitendeken die te vroeg wordt omgedaan, omdat die vocht van de huid wegvoert in plaats van het op te sluiten, en het paard daarna tien à vijftien minuten aan de hand laten lopen, weersomstandigheden toelatend, helpt de vacht van binnenuit te drogen in plaats van alleen aan de oppervlakte.

De manen: in een boog getrimd, niet lang laten groeien

Hier wijkt het Fjordenpaard af van de meeste verzorgingsadviezen die je elders leest, want het gebruikelijke streven naar lengte en zwier gaat hier niet op. De manen worden traditioneel kort gehouden, meestal getrokken of geknipt tot ongeveer tien à vijftien centimeter, en in een zachte boog geknipt zodat het donkerdere middelste haar, dat grover is en vaak rechtoper staat dan het lichtere buitenste haar, duidelijk afsteekt tegen de lichtere randen aan weerszijden. Goed uitgevoerd laat dit de aalstreep zien die doorloopt tot in de hals. Het is geen trimbeurt die je eenmalig doet en dan vergeet: naarmate het haar aangroeit, moet de boog elke paar weken in het groeiseizoen worden bijgewerkt om netjes te blijven, en pas geknipt manenhaar is vaak droger en ruwer dan doorgroeiend haar, simpelweg omdat je de grovere onderlaag blootlegt. Een verzachtende wasbeurt met bijvoorbeeld Reluxe Main&Tail Shampoo, zachtjes doorgewerkt en goed uitgespoeld, haalt de scherpe, stoppelige rand eraf zonder het tweekleurige effect te verdoezelen dat je juist zichtbaar wilt houden. Als je trekt in plaats van knipt, werk dan in kleine secties en neem steeds maar een paar haren tegelijk van onderaf, zodat de boog geleidelijk vorm krijgt in plaats van in één keer een lengte eraf te hakken; een getrokken rand ligt natuurlijker dan een botte geknipte lijn, al is knippen de snellere en zachtere optie bij een paard dat bezwaar maakt tegen trekken. Houd in beide gevallen de lijn gelijkmatig aan beide kanten van de hals en doe een stap terug om de vorm bij goed licht te controleren voordat je klaar bent, want een boog die van dichtbij prima oogt, kan van een paar passen afstand ongelijk lijken.

Staart, kootharen en onderbeen

Anders dan de manen wordt de staart meestal voller en natuurlijker gelaten, en die kan bij zo’n dichte vacht nog steeds vervilten bij de staartaanzet, vooral waar dekens schuren of modder vanuit de wei erin wordt gewerkt. Ontklit van onderaf in kleine secties, werkend naar boven toe, en een leave-in conditioner-spray op vochtig haar maakt het karwei aanzienlijk sneller en zachter voor de haarschacht dan droog doorborstelen van klitten. Fjordenpaarden zijn geen sterk behaard ras zoals een Clydesdale of een Gypsy Cob, maar het onderbeen draagt wel fijner haar dan bij een volbloed, en modder hoopt zich er net zo goed in op. Spoel de benen af na een natte weidegang in plaats van modder te laten opdrogen en vastkoeken, en droog daarna grondig met een handdoek voordat het paard weer naar buiten of naar stal gaat. Een breedtandige kam of een echte manenkam komt beter uit de voeten met het grovere haartype van een Fjordenpaard dan de fijntandige kammen die voor lichtere rassen worden verkocht en die bij zulk dik haar snel breken; een lichaamsborstel met redelijk stugge haren is ook de moeite waard, want een zachte roskam alleen heeft moeite om het vet uit een dichte vacht te verwijderen.

Seizoensgebonden verzorgingsritme

Fjordenpaarden laten een stevige wintervacht groeien, dik genoeg dat sommige eigenaars een fit, gezond paard zelfs in een koud klimaat zelden indekken, en die vacht verhaart in het voorjaar flink: reken op weken vol losse haren en een vacht die dof en vlekkerig oogt voordat de nieuwe aangroei eronder doorkomt. Vaker wassen is hier niet echt het antwoord; vaker verzorgen wel. Een dagelijkse beurt met een rubberen roskam om losse haren en stof los te maken, doet meer voor de conditie van de vacht tijdens het verharen dan herhaaldelijk baden, wat de huid kan uitdrogen als het te vaak gebeurt op een vacht die toch al hard werkt om zichzelf te vernieuwen. Bewaar een volledige wasbeurt voor als het paard echt vies is, voor een show, of zodra het ergste van het verharen voorbij is en je de nieuwe vacht op zijn best wilt laten zien. Het loont ook om elke paar dagen een deken helemaal af te nemen in plaats van alleen de voorkant op te lichten om de schoft te checken, want zo’n dikke vacht kan een beginnende schuurplek, een plek regenschurft of een klit verharend haar tegen de huid langer verborgen houden dan je zou denken voordat het van buitenaf zichtbaar wordt.