Een nerveus of onrustig paard poetsen

Het poetsen van een nerveus of onrustig paard verloopt beter zodra je stopt het als een machtsstrijd te behandelen en begint te lezen wat het paard je eigenlijk vertelt. Let op de vroege tekenen van spanning, werk vanuit de gebieden die het paard al vertrouwt naar buiten toe richting de gebieden die het nog niet vertrouwt, introduceer sponzen, spray en water geleidelijk in plaats van alles ineens, en houd sessies kort genoeg zodat ze eindigen terwijl het paard nog ontspannen is. Doe dit een paar weken lang consequent en de meeste paarden, zelfs paarden die kop- of sprayschuw op de stal aankwamen, kalmeren aanzienlijk.

Lees het paard voordat je het aanraakt

De meeste paarden die friemelen, dringen of niet stil blijven staan tijdens het poetsen, doen dit niet omdat ze lastig willen zijn: ergens onderweg is het aangeraakt worden verstrengeld geraakt met iets onaangenaams: een schaarbeurt die de huid schaafde, een slang die te hard en te snel werd opengezet, een singel die in één harde ruk werd vastgemaakt zonder waarschuwing. Voordat er ook maar één borstel tevoorschijn komt, neem een minuutje om gewoon te kijken. Een rustig paard staat ongeveer vierkant, kauwt of likt, knippert normaal met de ogen en laat de onderlip slap hangen. Een paard dat zich schrap zet voor problemen vertelt je dit op meerdere kleine manieren tegelijk, en het loont om te leren deze samen te lezen in plaats van te wachten op de duidelijke reactie: de draai, de trap, de dringende beweging tegen de muur, want tegen de tijd dat je dat ziet, heeft het paard al besloten dat poetsen iets is om te doorstaan in plaats van te genieten. Door de kleinere signalen vroeg te herkennen kun je vertragen of van aanpak veranderen voordat dingen escaleren, en dat is precies het hele spel bij een nerveus paard.

• Oren plat naar achteren, of voortdurend draaiend in plaats van losjes rustend
• Staart hard tegen de achterhand geklemd, of zwiepend terwijl er nergens vliegen in de buurt zijn
• Gewicht van je afgewend, achterhand richting de deur of de dichtstbijzijnde uitgang
• Hoofd hoog gedragen en nek verkrampt, met het wit van de ogen zichtbaar
• Huid die rimpelt of trilt bij een aanraking die een rustig paard niet zou moeten storen
• Een plotselinge, bevroren stilstand: de adem inhoudend in plaats van rustig staan, vaak verward met kalmte

Waar te beginnen, en waarom de volgorde belangrijk is

Begin waar het paard zich al veilig voelt. Voor de meeste paarden is dat de schouder of de bovenkant van de nek, een plek waar een kudde-genoot graag tegenaan zou leunen. Laat vanaf daar een platte hand naar beneden glijden voordat er een borstel verschijnt, en geef het paard een moment om te registreren dat dit alleen maar contact is, dat er nog niets aankomt. Werk vanaf dat punt naar buiten toe in plaats van direct naar de gebieden te gaan die meestal voor problemen zorgen. Een paard dat spant bij de singel, of terugdeinst rond de oren, moet die gebieden sessie voor sessie verdienen, niet op de eerste dag als vanzelfsprekend worden aangenomen, en een routine beginnen met het ergste deel eerst bevestigt alleen maar voor het paard dat poetsen begint met het stuk dat het vreest, wat elke volgende sessie moeilijker maakt, niet makkelijker.

1. Ga bij de schouder staan en kalmeer het paard met langzame, platte handbewegingen langs de nek en over de schoft voordat je naar enig gereedschap reikt.
2. Werk langs het lichaam in de richting waarin de vacht ligt, en behandel beide kanten gelijkmatig voordat je in de buurt van benen of buik komt.
3. Behandel benen één voor één, met een hand die van knie of spronggewricht naar beneden glijdt in plaats van direct naar het kanonbeen of de kogel te grijpen.
4. Laat het singelgebied, de flank en elke bekende gevoelige plek links liggen tot het paard elders zichtbaar rustig is, benader dan langzaam eerst met een platte hand, niet met een borstel.
5. Bewaar hoofd, poll en oren voor het laatst, en pas nadat de rest van de sessie al rustig is verlopen.

Gewennen aan sponzen, spray en water

Een droge spons is de makkelijkste plek om te beginnen. Laat het paard er eerst aan snuffelen, wrijf ermee over de nek en schouder waar je hand al vertrouwd wordt, en beweeg pas richting het gezicht of de benen zodra het paard niet meer reageert op de spons zelf. Natte sponzen en stromend water zijn een grotere stap: de temperatuur, het geluid van een kraan of slang, en het gevoel van water dat langs een been loopt, kunnen allemaal een paard van slag brengen dat er nog nooit goed aan is voorgesteld. Vul een emmer in plaats van op de eerste dag direct naar een slang te grijpen: een paard kan zien en ruiken wat er uit een emmer komt, terwijl een slang uit het niets lijkt te verschijnen en de hele tijd geluid blijft maken. Lauw water helpt ook: heel koud water op een frisse ochtend is op zichzelf al genoeg om een al gespannen paard erger te maken.

Spraysflessen veroorzaken meer ellende dan bijna al het andere in een poetskoffer, en meestal is het gesis het probleem, niet de vloeistof. Richt het mondstuk de eerste paar keer weg van het paard en pomp het in de lucht in de buurt zodat het geluid zijn schrikeffect verliest, werk dan toe naar het besproeien van je eigen hand en laat het paard de nevel voelen voordat deze ooit de vacht bereikt. Een goede leave-in spray helpt hier ook op een praktische manier, omdat deze vergevingsgezind is als de eerste toepassing een beetje ongelijk uitvalt terwijl het paard nog beslist of de fles geen bedreiging is: beter een vlekkerige eerste keer dan een paard dat voortaan het geluid ervan vreest. Een dagelijkse wasbeurt met iets als Revive shampoo kan volgen zodra het paard rustig is met natte sponzen, maar die stap komt later, niet op de eerste dag naast een nieuwe spraysfles en een slang. Houd sessies met elk nieuw stuk gereedschap kort, en stop terwijl het paard nog ontspannen is in plaats van nadat het weer gespannen is geraakt.

Korte sessies, rustige omgang en veiligheid

• Houd vroege sessies tot tien of vijftien minuten en stop op een goed moment in plaats van door te gaan tot het hele klusje klaar is.
• Poets waar mogelijk op een vergelijkbaar tijdstip, op dezelfde plek: de routine zelf wordt onderdeel van wat een nerveus paard kalmeert.
• Ga bij de schouder staan in plaats van direct ervoor of erachter, en houd een duidelijke vluchtroute vrij voor als het paard plotseling wegdraait.
• Gebruik een halster en een touw dat enige beweging van het hoofd toelaat: een strak en kort vastgebonden paard voelt zich eerder opgesloten dan veilig.
• Bij een echt schrikachtig paard, vraag een tweede persoon om vast te houden in plaats van volledig vast te binden voor de eerste paar sessies.
• Werk een onrustig paard nooit een hoek in tussen jou en een muur; houd altijd een open kant beschikbaar voor jullie beiden.

Vertrouwen wordt opgebouwd in minuten, niet in één lange sessie. De paarden die uiteindelijk het makkelijkst te poetsen zijn, zijn meestal degene wier eigenaren keer op keer stopten terwijl het nog goed ging, tot goed gaan simpelweg de gewoonte werd.

Piaffe-poetsteam